<< Chapter < Page Chapter >> Page >

Natuurwetenskappe

Graad 9

Lewensprosesse: ‘n gesonde lewe

Module 5

Asemhaling en gesondheid

Lugbesoedeling en baie stof en rook kan mense se longe beskadig. Dit is omdat die skoonmaaksisteem van die lugweë nie meer effektief kan werk nie.

Sodra die longweefsel beskadig is, kan hulle nie meer effektief suurstof na die bloed vervoer nie en moet die hart harder werk in 'n poging om suurstof aan alle selle te voorsien. Dit lei tot gesondheidsprobleme en hartsiektes.

Rook bombardeer die sensitiewe longweefsel aanhoudend met hul partikels en die weefsel reageer na 'n tyd daarop deur meer selle te kweek as pantser teen die aanslag – dit is KANKER !

Respiratoriese siektes

Emfiseem:

  • word gevind in mense wat rook – cilia is verlam en mukus bou op
  • aanhoudende gehoes breek en beskadig bloedkapillêre
  • gaswisseling word bemoeilik – persoon lei aan tekort aan suurstof
  • dood kan intree

Bronchitis:

  • inflammasie van die bronchi en bronchioli as gevolg van bakteriese infeksie
  • baie mukus of flegma (dik slym) vorm – persoon hoes aanhoudend
  • rook vererger simptome en verleng hersteltydperk

Asma:

  • 'n allergiese reaksie op sekere stowwe wat bronchioli laat toetrek
  • persoon kry nie asem nie
  • medikasie vir die verwyding van die buisies is noodsaaklik
  • dit is uiters gevaarlik om iemand anders se asmapompie te gebruik – daar is verskillende chemiese middels in die verskillende soorte – hou by jou doktersvoorskrif!

Tuberkulose (tb):

  • word veroorsaak deur 'n bakteriese infeksie – longe word eerste geaffekteer
  • persoon hoes aanhoudend, toon gewigsverlies, verlies aan eetlus, nagsweet, is uitasem en hoes bloed op
  • dis aansteeklik, aangesien bakterieë versprei deur die fyn slympartikels wat deur siek persone uitgehoes word
  • is ten volle behandelbaar by jou naaste kliniek – persone moet net met uitgerekte behandeling aanhou!
  • 'n groot probleem op die Kaapse Vlakte en in arm gemeenskappe
  • alle babas moet ingeënt word met 'n BCG-inenting
  • VRAE OOR LONGSIEKTES:

1. Hoekom ly asmalyers aan asemhalingsnood?

2. Hoekom hoes mense met TB bloed op?

3. Hoekom is TB in arm gemeenskappe so 'n groot probleem?

4. Hoekom moet jy nie hoesonderdrukkers neem as jy bronchitis het nie?

5. Hoe verloor 'n persoon die funksie van sy cilia as hy emfiseem het?

HET JY AL OOIT GESTIK?

  • Jy stik as jy vinnig sluk of lag, praat of hoes wanneer jy sluk. Die epiglottis ('n kraakbeen dekseltjie) wat die lugpyp tydelik moet afsluit sodat kos by die slukderm moet afgaan, maak nie betyds toe nie en kos gaan in die lugpyp of trachea in.
  • 'n Persoon wat stik, probeer altyd wegbeweeg en die benoudheid wegsteek. Volg so 'n persoon en vra of hulle reg is. Indien hulle klank kan uitkry, is die stik nie so erg nie en 'n stewige hoesbui sal die kos losmaak en laat uitkom. Indien die lugpyp egter geblokkeer is, het die persoon net 4 na 5 minute voordat breinskade intree.

Doen die HEIMLICH-MANEUVER!

Staan agter die persoon – arms om sy middel.

Maak 'n vuis met een hand en bedek met ander hand – plaas net bokant naeltjie en onder ribbe.

Maak 'n opwaartse rukbeweging – herhaal.

Klein kindertjies kan oor knie geplaas word.

Demonstreer die Heimlich-metode aan jou familielede – moenie regtig druk toepas nie!

Jy kan dalk 'n lewe red. Sluit aan by jou skool se noodhulpspan en doen 'n kursus.

Klasaktiwiteit: PLAKKAAT OOR ROOK

  • Versamel waarskuwings op sigaretpakkies en in ou tydskrifte – onthou, deesdae is alle rookadvertensies verbode!
  • Vind ook uit oor die wette t.o.v. van rook – daar is baie nuwe verwikkelinge.
  • Maak 'n plakkaat wat as bewusmakingsveldtog kan funksioneer. Plak dit buite jou klas op of maak 'n uitstalling vir jou skool.

HET JY GEWEET?

  • Elke sigaret verkort jou lewe met 5,5 minute – dus 20 per dag beteken 'n verlies van ses maande vir elke ses jaar van rook.
  • 'n Sigaret bevat 4 000 verskillende chemikalieë, waaronder dodelike gifstowwe soos arseen, koolstofmonoksied, nikotien en sianied!
  • 'n Halwe gram nikotien kan 'n volwassene binne minute doodmaak!

indien jy nou ophou:

  • sal jy binne twee dae beter proe en ruik
  • jou oggendhoesie sal binne twee weke verdwyn
  • jou risiko vir hartsiektes sal binne 'n jaar halveer

die prysskok:

  • Teen sowat R20 'n pakkie 20's kos dit jou teen 'n pakkie per dag R600 per maand en R7 200 per jaar in 2009!

Assesering: PLAKKAAT

Kon jy 'n gesondheidsboodskap uitbeeld deur te beplan (1.1) en die ondersoek uit te voer (1.2)

[LU 1.1; LU 1.2]

Assessering

LU 1

Wetenskaplike Ondersoek

Die leerder is in staat om met selfvertroue op weetgierigheid oor natuurverskynsels te reageer, en om binne die konteks van wetenskap, tegnologie en die omgewing verbande te ondersoek en probleme op te los.

Dit is bewys as die leerder:

1.1 ondersoeke kan beplan;

1.2 ondersoek kan uitvoer en data kan versamel;

1.3 data kan evalueer en bevindinge kan kommunikeer.

Memorandum

Asemhalingsisteem en gesondheid

VRAE LONGSIEKTES:

1. longbuisies trek toe

2. bloedkapillêre breek agv hoesbuie

3. verwaarlosing, swak gesondheidstoestande, gebrekkige opvoeding, klein beknopte behuising

4. flegma moet uitgehoes word

5. te veel flegma

Questions & Answers

where we get a research paper on Nano chemistry....?
Maira Reply
what are the products of Nano chemistry?
Maira Reply
There are lots of products of nano chemistry... Like nano coatings.....carbon fiber.. And lots of others..
learn
Even nanotechnology is pretty much all about chemistry... Its the chemistry on quantum or atomic level
learn
Google
da
no nanotechnology is also a part of physics and maths it requires angle formulas and some pressure regarding concepts
Bhagvanji
Preparation and Applications of Nanomaterial for Drug Delivery
Hafiz Reply
revolt
da
Application of nanotechnology in medicine
what is variations in raman spectra for nanomaterials
Jyoti Reply
I only see partial conversation and what's the question here!
Crow Reply
what about nanotechnology for water purification
RAW Reply
please someone correct me if I'm wrong but I think one can use nanoparticles, specially silver nanoparticles for water treatment.
Damian
yes that's correct
Professor
I think
Professor
Nasa has use it in the 60's, copper as water purification in the moon travel.
Alexandre
nanocopper obvius
Alexandre
what is the stm
Brian Reply
is there industrial application of fullrenes. What is the method to prepare fullrene on large scale.?
Rafiq
industrial application...? mmm I think on the medical side as drug carrier, but you should go deeper on your research, I may be wrong
Damian
How we are making nano material?
LITNING Reply
what is a peer
LITNING Reply
What is meant by 'nano scale'?
LITNING Reply
What is STMs full form?
LITNING
scanning tunneling microscope
Sahil
how nano science is used for hydrophobicity
Santosh
Do u think that Graphene and Fullrene fiber can be used to make Air Plane body structure the lightest and strongest. Rafiq
Rafiq
what is differents between GO and RGO?
Mahi
what is simplest way to understand the applications of nano robots used to detect the cancer affected cell of human body.? How this robot is carried to required site of body cell.? what will be the carrier material and how can be detected that correct delivery of drug is done Rafiq
Rafiq
if virus is killing to make ARTIFICIAL DNA OF GRAPHENE FOR KILLED THE VIRUS .THIS IS OUR ASSUMPTION
Anam
analytical skills graphene is prepared to kill any type viruses .
Anam
Any one who tell me about Preparation and application of Nanomaterial for drug Delivery
Hafiz
what is Nano technology ?
Bob Reply
write examples of Nano molecule?
Bob
The nanotechnology is as new science, to scale nanometric
brayan
nanotechnology is the study, desing, synthesis, manipulation and application of materials and functional systems through control of matter at nanoscale
Damian
Is there any normative that regulates the use of silver nanoparticles?
Damian Reply
what king of growth are you checking .?
Renato
What fields keep nano created devices from performing or assimulating ? Magnetic fields ? Are do they assimilate ?
Stoney Reply
why we need to study biomolecules, molecular biology in nanotechnology?
Adin Reply
?
Kyle
yes I'm doing my masters in nanotechnology, we are being studying all these domains as well..
Adin
why?
Adin
what school?
Kyle
biomolecules are e building blocks of every organics and inorganic materials.
Joe
My ma het umfeseem en ha voete swel baie en sy kani uriene afslaan ni wat kan dit veroorsaak
Miggie Reply

Get the best Algebra and trigonometry course in your pocket!





Source:  OpenStax, Natuurwetenskappe graad 9. OpenStax CNX. Sep 15, 2009 Download for free at http://cnx.org/content/col11068/1.1
Google Play and the Google Play logo are trademarks of Google Inc.

Notification Switch

Would you like to follow the 'Natuurwetenskappe graad 9' conversation and receive update notifications?

Ask