<< Chapter < Page Chapter >> Page >

Natuurwetenskappe

Graad 9

Plante: van bou tot genetika

Module 26

Struktuur van 'n plantsel

AKTIWITEIT 1:

OM 'N PLANTSEL SE BOU TE VERSTAAN

[LU 2.1; 2.2; 2.3]

Vra jou onderwyser om ‘n mosplantjieblaar of enige ander voorbeeld beskikbaar te stel vir mikroskoopstudie.

Jy sou die bou van ‘n tipiese sel kon bestudeer. Hieronder is ‘n baie vereenvoudigde lynskets en twee-dimensionele beeld van wat jy sou sien.

Die sel bestaan uit ‘n raamwerk met ‘n spesiale vloeistof – PROTOPLASMA – en verskeie strukture dryf daarin. Sommige van hulle is te klein om met ‘n gewone mikroskoop gesien te word. Daarvoor word die elektronmikroskoop gebruik. Onthou dat jy die sel slegs van een kant af sien. Dit het na regte ‘n vorm soos ‘n baksteen. Ons sê dit is drie-dimensioneel. Vra jou onderwyser om die begrip te verduidelik.

Vir verryking:

Vind meer uit oor mikroskope en elektronmikroskope.

Opdrag 1:

1. Voorsien die skets van ‘n onderskrif.

2. Vul die byskrifte en funksies in waar van toepassing.

Opdrag 2:

Die kern het egter fyner besonderhede waarvan jy kennis moet dra voordat jy die res van die module doen.

Bespreek in die klas elkeen van die byskrifte van die kern en som die funksie van elkeen op.

1. Nukleolus
2. Chromatiennetwerk
3. Kernmembraan
4. Kernplasma

Wat is die hooffunksie van die kern nou weer?

Hoewel die kern die beheersentrum van die sel is, is daar nog twee ander organelle wat nadere ondersoek regverdig, aangesien hulle so ‘n belangrike funksie verrig.

Plante FOTOSINTETISEER en RESPIREER . Die twee organelle hierby betrokke is die CHLOROPLAST (fotosintese)en die MITOCHONDRIA (respirasie). Jy sal tot in Graad 12 in jou studies met hierdie organelle te doen kry.

Jou onderwyser sal meer gedetailleerde sketse van hierdie twee organelle met julle behandel.

Assessering van Identifikasie-Selstrukture

Kon jy basiese strukture onderskei?

[LU 2.1; LU 2.3]

Opdrag 3:

Maak ‘n eenvoudige lynskets met byskrifte van elk van die twee belangrike organelle in die spasies voorsien. Moenie onderskrifte vergeet nie.

Watter van die strukture en aspekte wat jy as deel van die plantsel leer ken het, sou jy nie kon verwag om in die diersel te vind nie? Gee redes:

(Wenk: kyk na jouself en na ‘n plant, en voel aan jouself en aan ‘n plant.)

Assessering van Lynsketse en Afleidings

Kon jy sketse doen en afleidings maak?

[LU 2.3; LU 2.4]

Jy verstaan nou dat plantselle bepaalde kenmerke het. Almal lyk egter nie dieselfde nie, aangesien hulle aangepas is om spesifieke funksies te verrig. Hierdie aanpassings in bou noem ons DIFFERENSIASIE en die gepaardgaande verandering in funksies noem ons SPESIALISASIE . Beide terme is belangrik in biologiese selstudies.

‘n Groep selle wat aangepas is om ‘n bepaalde funksie te verrig, vorm saam ‘n WEEFSEL . So is daar selle wat water in die plant moet vervoer. Ander bied versterking. Ander is aangepas om maksimaal te fotosintetiseer.

Die weefsels op hulle beurt groepeer weer saam om ‘n gesamentlike funksie te verrig. So ‘n struktuur, bestaande uit baie soorte plantweefsels, maar met ‘n gesamentlike hooffunksie, noem ons ‘n ORGAAN, byvoorbeeld ‘n blaar.

Assessering

LU 2

Konstruksie van Wetenskapkennis

Die leerder ken, interpreteer en pas wetenskaplike, tegnologiese en omgewings- kennis toe.

Dit word bewys as die leerder:

2.1 betekenisvolle inligting kan oproep;

2.2 inligting kan kategoriseer;

2.3 inligting kan interpreteer;

2.4 kennis kan toepas.

Memorandum

AKTIWITEIT

OPDRAG 1

1. Lynskets van ‘n tipiese plantsel

Byskrif-Nommer Byskrif Funksie
1. Chloroplast Fotosintese vind hierin plaas
2. Kern Beheer alle selaktiwiteite
3. Tonoplast van vakuool Membraan om vakuool; vakuool stoor vog en kleurstowwe
4. Selsap Vog, kleurstowwe
5. mitochondrion Respirasie (energie “kragsentrale”)
6. Selwand Buitenste beskermende, verstewigende wand
7. Selmembraan Beheer in- en uitgang van stowwe
8. Sitoplasma Medium waarin reaksies plaasvind en organelle dryf

OPDRAG 2:

DIE KERN

Byskrif Funksie
1. Nukleolus Beheer molekule in die kern
2. Chromatiennetwerk Stoor genetiese materiaal; dra oorerflike eienskappe
3. Kernmembraan Hou kernmateriaal bymekaar, kommunikeer met res van sel
4. Kernplasma Spesiale strukture en vog

Opdrag 3

  • Lynsketse van mitochondrion en chloroplast onderskeidelik

Plante FOTOSINTETISEER en RESPIREER. Die twee organelle hierby betrokke is die CHLOROPLAST en die MITOCHONDRIA . Studie van hulle is tot in matriek baie belangrik.

CHLOROPLASTE

bevat die kleurpigment chlorofil;

akkommodeer die proses van fotosintese;

het dubbele membraan rondom;

strome vloeistof en granum (grana) – hopies membrane (tilakoïede) wat daarin dryf. Grana word verbind met ander plat membrane (lamellae).

MITOCHONDRIA

akkommodeer die ENERGIE-gewende proses van RESPIRASIE;

bestaan ook uit ‘n dubbele membraan;

vou aan die binnekant word kristas (cristae) genoem;

matriks is die vloeistof aan die binnekant.

Nie al die moontlike organelle word in Gr. 9 behandel nie, maar van dié wat reeds genoem is, sal sekeres die verskille tussen tipiese plant- en dierselle aandui.

Struktuur Rede
Selwand Afwesig in dierselle; hou vorm en gee stewigheid in plantselle, want plante het nie skelette nie.
Vakuool Klein of afwesig by dierselle; hulle stoor en gee ook stewigheid in plantselle.
Chloroplaste Geen PLASTIEDE kom in dierselle voor nie.
Vaste vorm Plantselle het ‘n vaste vorm a.g.v. die selwand – dierselle het baie vorme.

Jy verstaan nou dat plantselle uniek is. In die natuur is daar egter baie variasie op die vorm en eienskappe van plantselle. Hierdie verandering in bou noem ons DIFFERENSIASIE en daarmee saam gaan verandering in funksie wat ons SPESIALISASIE noem beide terme is uiters belangrik in biologiese selstudies.

  • Wanneer selle so groepeer, praat ons van die volgende organisasievlak, naamlik WEEFSELS . Hulle groepeer saam om ‘n spesifieke taak te verrig.
  • So het ons byvoorbeeld selle wat net die water in die plant moet vervoer – xileem.
  • Die weefsels op hulle beurt groepeer weer saam om ‘n gesamentlike funksie te verrig. So ‘n struktuur, bestaande uit baie soorte plantweefsels, maar met ‘n gesamentlike hooffunksie, noem ons ‘n ORGAAN .

Questions & Answers

what is the stm
Brian Reply
is there industrial application of fullrenes. What is the method to prepare fullrene on large scale.?
Rafiq
industrial application...? mmm I think on the medical side as drug carrier, but you should go deeper on your research, I may be wrong
Damian
How we are making nano material?
LITNING Reply
what is a peer
LITNING Reply
What is meant by 'nano scale'?
LITNING Reply
What is STMs full form?
LITNING
scanning tunneling microscope
Sahil
how nano science is used for hydrophobicity
Santosh
Do u think that Graphene and Fullrene fiber can be used to make Air Plane body structure the lightest and strongest. Rafiq
Rafiq
what is differents between GO and RGO?
Mahi
what is simplest way to understand the applications of nano robots used to detect the cancer affected cell of human body.? How this robot is carried to required site of body cell.? what will be the carrier material and how can be detected that correct delivery of drug is done Rafiq
Rafiq
what is Nano technology ?
Bob Reply
write examples of Nano molecule?
Bob
The nanotechnology is as new science, to scale nanometric
brayan
nanotechnology is the study, desing, synthesis, manipulation and application of materials and functional systems through control of matter at nanoscale
Damian
Is there any normative that regulates the use of silver nanoparticles?
Damian Reply
what king of growth are you checking .?
Renato
What fields keep nano created devices from performing or assimulating ? Magnetic fields ? Are do they assimilate ?
Stoney Reply
why we need to study biomolecules, molecular biology in nanotechnology?
Adin Reply
?
Kyle
yes I'm doing my masters in nanotechnology, we are being studying all these domains as well..
Adin
why?
Adin
what school?
Kyle
biomolecules are e building blocks of every organics and inorganic materials.
Joe
anyone know any internet site where one can find nanotechnology papers?
Damian Reply
research.net
kanaga
sciencedirect big data base
Ernesto
Introduction about quantum dots in nanotechnology
Praveena Reply
what does nano mean?
Anassong Reply
nano basically means 10^(-9). nanometer is a unit to measure length.
Bharti
do you think it's worthwhile in the long term to study the effects and possibilities of nanotechnology on viral treatment?
Damian Reply
absolutely yes
Daniel
how to know photocatalytic properties of tio2 nanoparticles...what to do now
Akash Reply
it is a goid question and i want to know the answer as well
Maciej
characteristics of micro business
Abigail
for teaching engĺish at school how nano technology help us
Anassong
How can I make nanorobot?
Lily
Do somebody tell me a best nano engineering book for beginners?
s. Reply
there is no specific books for beginners but there is book called principle of nanotechnology
NANO
how can I make nanorobot?
Lily
what is fullerene does it is used to make bukky balls
Devang Reply
are you nano engineer ?
s.
fullerene is a bucky ball aka Carbon 60 molecule. It was name by the architect Fuller. He design the geodesic dome. it resembles a soccer ball.
Tarell
what is the actual application of fullerenes nowadays?
Damian
That is a great question Damian. best way to answer that question is to Google it. there are hundreds of applications for buck minister fullerenes, from medical to aerospace. you can also find plenty of research papers that will give you great detail on the potential applications of fullerenes.
Tarell
My ma het umfeseem en ha voete swel baie en sy kani uriene afslaan ni wat kan dit veroorsaak
Miggie Reply

Get the best Algebra and trigonometry course in your pocket!





Source:  OpenStax, Natuurwetenskappe graad 9. OpenStax CNX. Sep 15, 2009 Download for free at http://cnx.org/content/col11068/1.1
Google Play and the Google Play logo are trademarks of Google Inc.

Notification Switch

Would you like to follow the 'Natuurwetenskappe graad 9' conversation and receive update notifications?

Ask