<< Chapter < Page Chapter >> Page >

Natuurwetenskappe

Graad 9

Lewensprosesse: ‘n gesonde lewe

Module 7

Voortplanting by die mens

  • Voortplanting is die proses waardeur ‘n nageslag geskep word.
  • In die proses is dit nodig vir die GAMETE (geslagselle) om bymekaar uit te kom.
  • Die manlike gamete noem ons SPERMSELLE en die vroulike gamete OVA (ovums) of eierselle. Beide gamete dra die genetiese eienskappe vir die nuwe individu.

Spermsel en eiersel

  • In beide geslagte word die gamete eers na PUBERTEIT geproduseer wanneer hormone vanaf die brein die rypwordingsproses beheer.
  • Die selle word in die onderskeie geslagsorgane, nl. die TESTIS in die manlike individu en die OVARIUMS in die vroulike individu, geproduseer.

Manlike geslagsorgane:

  • Twee TESTIS buite die liggaam in die SKROTUM .
  • SPERMBUISE wat spermselle van testis af vervoer na PROSTAAT en ander kliere.
  • Vloeistof genaamd SEMEN wat al die voedingstowwe vir die bewegende spermselle bevat.
  • Die PENIS wat die oordragfunksie na die vroulike sisteem vervul – die vrystellingsproses noem ons EJAKULASIE .

Vroulike geslagsorgane:

  • Twee EIERLEIERS of FALLOPIESE BUISE vanaf ovaria wat eierselle afvoer – BEVRUGTING vind gewoonlik hierin plaas.
  • 'n UTERUS of BAARMOEDER net agter die blaas waarin die baba sal ontwikkel.
  • 'n VAGINA wat die sperme vanaf die penis ontvang – ook die geboortekanaal.

Manlike en vroulike geslagsorgane

Die menstruele siklus:

  • 'n Siklus wat in ‘n meisie plaasvind nadat sy puberteit bereik het (aanvang wissel tussen ouderdom 10 – 15 jaar).
  • Die siklus berei die vrou se liggaam voor vir moontlike swangerskap.
  • Dit behels die verdikking van die ENDOMETRIUM- laag aan die binnekant van die uterus – daar waar die embrio moet vasheg.
  • Verskeie hormone, soos PROGESTEROON en ESTROGEEN , speel 'n rol in die voorbereiding – hulle vlakke styg en daal en veroorsaak 'n wye reeks van veranderinge wat soms vir die meisie ongemak inhou, bv. buierigheid, teer borste, vogterughouding.
  • Halfpad deur die siklus vind die vrystelling van die eiersel uit die ovarium plaas – ons noem dit OVULASIE .
  • Die siklus, wat gewoonlik 28 dae duur, eindig wanneer die endometrium- laag losskeur en uitgewerp word – hierdie verwydering van endometriumweefsel noem ons MENSTRUASIE – dit duur van 3 - 7 dae. .
  • Die meisie gebruik beskermende sanitêre doekies of tampons om die vloei van bloed te absorbeer.

Bevrugting: die versmelting van 'n manlike sperm met 'n vroulike eiersel om 'n sigoot te vorm

  • Dit vind in die fallopiese buis plaas.
  • 'n Spesiale chemiese membraan vorm onmiddellik en geen ander sperm kan die ovum binnedring nie.

Swangerskap:

  • Die sigoot begin onmiddellik verdeel in meer selle – vorm nou 'n EMBRIO .
  • 'n Chemiese boodskap gaan reg deur die vrou se liggaam en verskeie veranderinge vind plaas.
  • Die EMBRIO ontwikkel en word aan die wand van die UTERUS , nl. die ENDOMETRIUM , vasgeheg in die proses van IMPLANTERING .
  • 'n PLASENTA vorm waar die embrio vasgeheg is en dit voed die embrio terwyl dit ontwikkel as 'n fetus – dit is vas aan die fetus met die NAELSTRING.
  • Deur die NAELSTRING word die ontwikkelende embrio van voedingstowwe en suurstof voorsien – dit verwyder ook afvalprodukte soos koolstofdioksied.
  • Die embrio onwikkel en na sowat twee maande staan dit bekend as 'n FETUS.
  • Die fetus ontwikkel in ongeveer 280 dae of nege maande.

Klasaktiwiteit: GROEPBESPREKING OOR VOORTPLANTING

1. Wat is:

a) IMPLANTERING

b) OVULASIE

c) FETUS

d) PUBERTEIT

e) MENSTRUASIE

2. Voltooi die tabel:

STRUKTUUR FUNKSIE
Testis
Ovaria
Penis
Skrotum
Uterus
Fallopiese buise
Plasenta
Naelstring

3. Wat is 'n EKTOPIESE SWANGERSKAP?

4. Hoe ontstaan :

a) identiese of monosigotiese tweelinge?

b) nie-identiese of disigotiese tweelinge?

c) siamese tweelinge?

5. Wie (pa of ma) bepaal die geslag van die baba? Verduidelik.

Assessering: KLASBESPREKING

Kon jy die vrae en tabel voltooi?

[LU 1.3]

Assessering

LU 1

Wetenskaplike Ondersoek

Die leerder is in staat om met selfvertroue op weetgierigheid oor natuurverskynsels te reageer, en om binne die konteks van wetenskap, tegnologie en die omgewing verbande te ondersoek en probleme op te los.

Dit is bewys as die leerder:

1.1 ondersoeke kan beplan;

1.2 ondersoek kan uitvoer en data kan versamel;

1.3 data kan evalueer en bevindinge kan kommunikeer.

Memorandum

Voortplanting by die mens

KLASAKTIWITEIT: GROEPBESPREKING – VOORTPLANTING

1. a) vasheg van embrio aan uteruswand

b) vrystelling van eiersel uit ovarium

c) ontwikkelde embrio na twee maande

d) geslagsrype fase by seuns en meisies

e) uitwerping van voorbereidingslaag in maandelikse siklus

2. Voltooi die tabel:

STRUKTUUR FUNKSIE
Testis Vorm spermselle
Ovaria Vorm eierselle
Penis Oordragfunksie
Skrotum Beskerm en hou testis buite liggaam
Uterus Spiersak vir ontwikkelende fetus
Fallopiese buise Afleibuis vanaf ovarium na uterus; plek van bevrugting
Plasenta Voedingsweefsel wat vorm wanneer embrio implanteer
Naelstring Buis wat fetus en plasenta verbind

3. swangerskap waar embrio heg aan fallopiese buiswand ipv uterus

4. a) enkele sigoot wat vroeg splits – identiese informasie; altyd dieselfde geslag

b) twee sigote en twee verskillende spermselle; twee verskillende individue

c) identiese splitsing wat onvoltooid is

5. pa met X of Y chromosoom wat hy doneer

Questions & Answers

what is the stm
Brian Reply
is there industrial application of fullrenes. What is the method to prepare fullrene on large scale.?
Rafiq
industrial application...? mmm I think on the medical side as drug carrier, but you should go deeper on your research, I may be wrong
Damian
How we are making nano material?
LITNING Reply
what is a peer
LITNING Reply
What is meant by 'nano scale'?
LITNING Reply
What is STMs full form?
LITNING
scanning tunneling microscope
Sahil
how nano science is used for hydrophobicity
Santosh
Do u think that Graphene and Fullrene fiber can be used to make Air Plane body structure the lightest and strongest. Rafiq
Rafiq
what is differents between GO and RGO?
Mahi
what is simplest way to understand the applications of nano robots used to detect the cancer affected cell of human body.? How this robot is carried to required site of body cell.? what will be the carrier material and how can be detected that correct delivery of drug is done Rafiq
Rafiq
what is Nano technology ?
Bob Reply
write examples of Nano molecule?
Bob
The nanotechnology is as new science, to scale nanometric
brayan
nanotechnology is the study, desing, synthesis, manipulation and application of materials and functional systems through control of matter at nanoscale
Damian
Is there any normative that regulates the use of silver nanoparticles?
Damian Reply
what king of growth are you checking .?
Renato
What fields keep nano created devices from performing or assimulating ? Magnetic fields ? Are do they assimilate ?
Stoney Reply
why we need to study biomolecules, molecular biology in nanotechnology?
Adin Reply
?
Kyle
yes I'm doing my masters in nanotechnology, we are being studying all these domains as well..
Adin
why?
Adin
what school?
Kyle
biomolecules are e building blocks of every organics and inorganic materials.
Joe
anyone know any internet site where one can find nanotechnology papers?
Damian Reply
research.net
kanaga
sciencedirect big data base
Ernesto
Introduction about quantum dots in nanotechnology
Praveena Reply
what does nano mean?
Anassong Reply
nano basically means 10^(-9). nanometer is a unit to measure length.
Bharti
do you think it's worthwhile in the long term to study the effects and possibilities of nanotechnology on viral treatment?
Damian Reply
absolutely yes
Daniel
how to know photocatalytic properties of tio2 nanoparticles...what to do now
Akash Reply
it is a goid question and i want to know the answer as well
Maciej
characteristics of micro business
Abigail
for teaching engĺish at school how nano technology help us
Anassong
How can I make nanorobot?
Lily
Do somebody tell me a best nano engineering book for beginners?
s. Reply
there is no specific books for beginners but there is book called principle of nanotechnology
NANO
how can I make nanorobot?
Lily
what is fullerene does it is used to make bukky balls
Devang Reply
are you nano engineer ?
s.
fullerene is a bucky ball aka Carbon 60 molecule. It was name by the architect Fuller. He design the geodesic dome. it resembles a soccer ball.
Tarell
what is the actual application of fullerenes nowadays?
Damian
That is a great question Damian. best way to answer that question is to Google it. there are hundreds of applications for buck minister fullerenes, from medical to aerospace. you can also find plenty of research papers that will give you great detail on the potential applications of fullerenes.
Tarell
how did you get the value of 2000N.What calculations are needed to arrive at it
Smarajit Reply
Privacy Information Security Software Version 1.1a
Good
My ma het umfeseem en ha voete swel baie en sy kani uriene afslaan ni wat kan dit veroorsaak
Miggie Reply

Get the best Algebra and trigonometry course in your pocket!





Source:  OpenStax, Natuurwetenskappe graad 9. OpenStax CNX. Sep 15, 2009 Download for free at http://cnx.org/content/col11068/1.1
Google Play and the Google Play logo are trademarks of Google Inc.

Notification Switch

Would you like to follow the 'Natuurwetenskappe graad 9' conversation and receive update notifications?

Ask