<< Chapter < Page Chapter >> Page >

Ekonomiese en bestuurswetenskappe

Graad 9

Entrepreneurskap

Module 14

Eienaarskap van ’n besigheid

Aktiwiteit 1:

Om die vorme van eienaarskap van ‘n besigheid te bespreek

[lu 4.3]

Wanneer jy beplan om ‘n besigheid te begin, moet jy besluit aan wie die besigheid gaan behoort.

Daar is hoofsaaklik vier opsies: jy as individu kan die eienaar wees, of jy kan ‘n beslote korporasie stig, of jy kan ‘n maatskappy stig, of jy kan ‘n konsessie opneem.

Opsie 1: Jy aanvaar eienaarskap as individu

Jy kan die besigheid in jou persoonlike hoedanigheid besit. Dit beteken dat jy as persoon

  • belas word op enige winste van die besigheid (maksimum 40%), en
  • aanspreeklik gehou word vir skuld wat deur die besigheid gemaak word (wat beteken dat jy jou besittings kan verloor indien die besigheid die skuld nie kan vereffen en uiteindelik nie oorleef nie).

Jy kan ook ander mense nooi om mede-eienaars te word, maar dit is gevaarlik omdat daar maklik misverstande of spanning in die bestuur van die besigheid kan ontstaan.

Opsie 2: Jy stig ‘n beslote korporasie

In hierdie geval word jy lid van die korporasie en word jou eie bates beskerm. Jou aanspreeklikheid vir enige skulde van die korporasie oorskry nie die hoeveelheid kapitaal wat jy bygedra het nie. Verder is die belasting vasgestel op 30%, wat heelwat minder is as in die geval van ‘n individu. Jy kan ook ander mense toelaat as lede, wat beteken dat jy geldelike steun bykry en ook nie heeltemal alleen staan nie. Aangesien ‘n beslote korporasie in terme van ‘n bepaalde wet funksioneer, word die belange van al die lede beskerm. Die boeke van die BK moet deur ‘n geoktrooieerde rekenmeester gedoen word. Daar kan 1 – 10 lede wees.

Die naam van ‘n beslote korporasie eindig altyd met BK, bv. Laserdienste BK .

Opsie 3: Jy stig ‘n private maatskappy

‘n Maatskappy word in terme van ‘n bepaalde wet bestuur en daar moet aan ‘n hele reeks vereistes voldoen word wat nie vir ‘n beslote korporasie geld nie. Daar moet ‘n direksie wees en die name van die direksielede moet aan die Publieke Registrateur van Maatskappye beskikbaar gestel word. Volledig geouditeerde jaarstate moet ook jaarliks ingedien word. Verder is daar voorskrifte vir die hou van algemene vergaderings. Al hierdie vereistes maak die stig en bestuur van ‘n maatskappy duur.

Die naam van ‘n privaat maatskappy eindig met (Edms.) Bpk.

Opsie 4: Jy neem ‘n konsessie op (franchise)

‘n Konsessie hou baie voordele vir die individu in. Hy kry ‘n eie besigheid, maar geniet die steun van die groep en deel in voordele soos die aankoop van voorrade teen laer pryse, resepte wat reeds getoets is soos in die geval van ‘n restaurant, ens.

Bekende name soos SPAR en 7-Eleven is voorbeelde van konsessies.

Vraag:

Watter opsie sal jy vir jou besigheid (Aktiwiteite 1.2 en 2.1) kies? Verduidelik die redes vir jou keuse.

Ten Slotte:

Hoe sal jy voel as jou naam eendag op die volgende manier in die koerante verskyn?

BRON

BLOEMFONTEIN SPOG MET TWEE IT-MILJOENÊRS

Gert Coetzee

Nog ‘n Boemfonteiner het ‘n groot slag met inligtingstegnologie geslaan. Dié keer is dit mnr. Brian Lackey (54), ‘n joviale sakeman met ‘n uithang-hemp wat ‘n rekenaarprogram vir tienmiljoene rande aan ‘n buitelandse maatskappy verkoop het.

Lackey se sukses volg op mnr. Igmé Hatting (27), ‘n Bloemfonteinse rekenaarprogrammeerder, wat sy program vir die toegangsbeheer en toestelbedryf in stadions vir “iewers tussen R106 miljoen en R700 miljoen” aan ‘n buitelandse maatskappy verkoop het.

Lackey het bevestig sy 4D-groep het die gebruiksreg vir ‘n gekombineerde program vir die mikroleningsbedryf en kredietlewensversekering aan die Australiese afdeling van ‘n internasionale maatskappy met sy hoofkantoor in Amerika verkoop.

Dié maatskappy mag die program wêreldwyd gebruik behalwe in Suid-Afrika. Lackey het die Suid-Afrikaanse regte uitgehou omdat hy baie kliënte hier het en die sake-moontlikhede in die land “onbeperk” is.

Weens die sensitiwiteit van die transaksie kan hy nie die naam van die buitelandse koper en die koopsom bekend maak nie.

Sake Burger het betroubaar vasgestel die koopsom is “nagenoeg R400 miljoen”.

Volgens Lackey is die transaksie reeds beklink, hangende ‘n voorwaarde dat die program “webvriendelik” gemaak word.

‘n Span werknemers werk reeds maande 12 tot 15 ure per dag hieraan. Betaling geskied in Amerikaanse dollar sodra die program aangepas is.

Lackey, ‘n gebore Walvisbaaier, was tot die jare tagtig die Vrystaatse bestuurder van ‘n kosmaatskappy. Hierna het hy vir homself begin werk.

In 1993 het hy ‘n mikroleningsonderneming aangepak. Hy het ‘n vriend gevra om ‘n program vir leningsadministrasie te skryf sodat hy die besonderhede van sy 900 kliënte kon behartig.

Dié program is aan ander mikroleners in onder meer Kaapstad verhuur.

“Toe ons ons oë uitvee, word ons met oproepe oorval. Dit was ‘n maklike besluit om die mikrolenings vir programmatuur-ontwikkeling vaarwel te roep.”

Die 4D-groep met onder meer die maatskappye Proloan Bemarking en 4D Insurance Solutions , met 30 werkers in kantore in Bloemfontein, Centurion en Kaapstad het toe tot stand gekom.

Lackey skryf nie self programme nie, maar “dink” dit uit. Sy werknemers behartig die skryfwerk.

Lackey het die goeie nuus eers vir sy werknemers stil gehou. Nadat dit uitgelek het, het hy hulle hieroor ingelig “sodat hulle dit nie in die koerant lees nie”. Elke werknemer gaan ‘n bonus kry.

Assessering

Leeruitkomstes(LUs)
LU 4
VaardighedeDie leerder is in staat om entrepreneurs-kennis, -vaardighede en -houdings te ontwikkel.
Assesseringstandaarde(ASe)
Ons weet dit as die leerder:
4.1 deur ‘n SWOT-analise moontlike besigheidsidees kan genereer om in die behoefte aan vervaardigde goedere en dienste te voorsien;
4.2 ‘n sakeplan ontwikkel (wat ‘n begroting insluit) vir ‘n vervaardigings-, diens- of toerismebedryf gebaseer op die beste sakegeleentheid uit die voorgestelde idees;
4.3 betrokke raak by die sake-aktiwiteit wat beplan is en bespreek die redes vir die keuse van ‘n spesifieke vorm van eienaarskap;
4.4 ‘n bemarkingsveldtog uitvoer as promosie vir ‘n produk en bespreek die reklamemedia wat ingespan word;
4.5 navorsing doen oor die rol van klein, medium en mikro-ondernemings in die proses van welvaart- en werkskepping.

Questions & Answers

what is economic
Charles Reply
what are the type of economic
Charles
macroeconomics,microeconomics,positive economics and negative economics
Gladys
what are the factors of production
Gladys
process of production
Mutia
Basically factors of production are four (4) namely: 1. Entrepreneur 2. Capital 3. Labour and; 4. Land but there has been a new argument to include an addition one to the the numbers to 5 which is "Technology"
Elisha
what is land as a factor of production
Gladys
what is Economic
Abu
economics is how individuals bussiness and governments make the best decisions to get what they want and how these choices interact in the market
Nandisha
Economics as a social science, which studies human behaviour as a relationship between ends and scarce means, which have alternative uses.
Yhaar
how will a country's population be equal to it's labour force
Hope Reply
what is the meaning of ppf
Obeng Reply
What is Economic
Governor Reply
economic
Nwosu
Economics is the social science that deals with the unlimited human wants in the face of scarce (limited in supply) resources.
Azka
what is market
Gift Reply
marker is the interaction of buying and selling
David
market refers to the interaction of the processes of buying and selling of commodities between the buyer and the seller.
stephen
market is a place where two parties gather to facilitate exchange of goods and services.
Yhaar
what are some good sources of information to find trends in various Industries
James
how do on know that marketing is going on
Mutia
what is consumption
Raj
Using revenue
Prince
What is stock market
Prince
What are the marmet function
Odirile Reply
price elasticity of demand is the degree of responsiveness of a quantity demanded to the change in price of the commodity in question.
Gladys Reply
What does elasticity mean
Prince
Elasticity means change in demand with the change in price. It is elastic if the demand changes with the price change whereas it is inelastic if the demand is not affected due to change in price
Devesh
Okay
Olatunde
meaning
KP
okay
Binta
I have a question
Binta
what is the importance of learning economics?
Thelma Reply
it helps to make the correct choice
Gladys
it helps firm to produce products that will bring more profit
Gladys
the difference between needs and wants
londiwe Reply
needs are things that we basically can't live without wants are just luxury things
Thelma
needs are things without them we can't live but want are things without we can live
KP
what is education
KP
it's a process in which we give or receiving methodical instructions
Thelma
what is mixed economy
Amex
what is a deadweight loss? how monopoly creates a deadweight loss?
Ashraf Reply
who are u?
Lamine
haha
Cleaford
scarm
nura
what it this
Cleaford
hi y'all
Dope
how does group chat help y'all 🤔
Dope
hi y'all
Dope
how does group chat help y'all 🤔
Dope
how does group chat help y'all 🤔
Dope
to learn from one another
Lamine
oh okay
Dope
😟
Creative
Yes
Lamine
what is type of economic
taiwo Reply
how to understand basics of economics
Aarif Reply
what is demand schedle
Princess Reply
When you make a Scedule of the demand you made
Rodeen
this is helpful for rbi grade b
Prema Reply
What is macroeconomics
Kauna Reply
It's one of the two branches of Economics that deal with the aggregate economy.
Mayen
it's about inflation, occupation, gdp and so on
alberto
What is differences between Microeconomics and Macroeconomic?
Bethrand
microeconomics focuses on the action of individual agents in the economy such as businesses, workers and household. while macroeconomics looks at the economy as a whole. it focuses on broad issues in the economy such as government deficit, economy growth, levels of exports and imports, and
Thelma
inflationary increase in prices
Thelma
watter drie vakbonde is betrokke by die onderhandelings
ferdi Reply

Get the best Algebra and trigonometry course in your pocket!





Source:  OpenStax, Ekonomiese en bestuurswetenskappe graad 9. OpenStax CNX. Sep 15, 2009 Download for free at http://cnx.org/content/col11073/1.1
Google Play and the Google Play logo are trademarks of Google Inc.

Notification Switch

Would you like to follow the 'Ekonomiese en bestuurswetenskappe graad 9' conversation and receive update notifications?

Ask