<< Chapter < Page Chapter >> Page >

AARDRYKSKUNDE

Graad 5

Hulpbronne

Module 23

Son, maan, wind en herwinning

Die son as hulpbron

Die energie wat van die son te kry is (sonenergie), is so baie dat dit moeilik is om te verstaan. Dit is 9 000 keer meer as al die energie wat tans oor die hele wêreld opgewek word! En dit kan nie opgebruik word nie!

Ongelukkig weet die mens vandag nog nie hoe om sonenergie op groot skaal te gebruik nie. Die klimaat en die weer, én die feit dat daar iets soos dag en nag is, het ook ’n groot invloed op die gebruik van sonenergie. Waar sonenergie wel op klein skaal gebruik word, is die tegnologie op die oomblik ook baie duur.

Maar daar is tog maniere waar sonenergie gebruik word. Sonpanele word gebruik om water vir huise te verwarm en sonselle word ingespan om elektrisiteit op te wek.

Teen die tyd dat julle grootmense is, het iemand dalk al uitgevind hoe om die energie van die son beter te benut. Moontlik het een van julle nog ’n aandeel in so ’n wonderlike uitvinding!

Die maan as hulpbron

Dalk is dit ’n groot verrassing vir julle om te lees dat die maan ’n hulpbron vir die mens is! Soos wat daar 9 000 keer meer energie in die son beskikbaar is as wat die mens opwek, is daar 100 keer soveel energie van die maan te benut.

Julle weet mos die maan veroorsaak die getye in die see, en deur die getye in te span, kan elektrisiteit opgewek word. Deur ’n baai toe te bou met ’n seemuur met sluise in, kan die vloei van die water vir die opwek van elektrisiteit ingespan word.

Hierdie metode word maar op min plekke in die wêreld gevolg, want daar is nog te veel probleme wat oorkom moet word.

Die wind as hulpbron

Wind word al baie eeue as hulpbron ingespan. Dink maar aan seilskepe, die Nederlanders wat water met die bekende windpompe terug see toe pomp, die windpompe op baie plase in ons land, en vele meer.

Op die oomblik is die wetenskaplikes egter besig om die gebruik van wind op ’n veel groter skaal te ondersoek. Die ideaal is dat die wind ingespan word om op groot skaal elektrisiteit op te wek. In die V.S.A. en Europa is daar lank reeds sulke projekte aan die gang. In 2002 is die eerste “windkragstasie” in Suid-Afrika opgerig. Dit was op die plaas Windhoek tussen Darling en Yzerfontein op die Weskus. (Sê die plaasnaam dalk iets?)

AKTIWITEIT 1

OM MOONTLIKE OPLOSSINGS VIR 'N ENERGIEPROBLEEM TE IDENTIFISEER EN ONDERSOEK

[LU 1.6]

Dit is die jaar 2010. ’n Deeglike ondersoek is gedoen en daar is ontdek dat daar nog net genoeg voorrade steenkool en ru-olie in die wêreld oor is vir sewe tot tien jaar! Kyk na alternatiewe energiebronne en die moontlikhede van die benutting daarvan (groepwerk).

  • Koerante
  • Blikkies
  • Plastiek
  • Glas
  • Karton
  • Tydskrifte
Ons kan maar net raai hoeveel ton hiervan elke dag op die vullishope van dorpe en stede beland!
Dis soms nie-hernubare hulpbronne wat gebruik word om hierdie materiaal te maak! Maar wie gee om?

Hout , ’n hernubare hulpbron , word gebruik om karton en die papier vir koerante en tydskrifte te maak. Dit lyk asof daar nie ’n probleem met hout is nie, maar die plantasies waar genoeg bome geplant word om jaarliks genoeg hout te kan lewer, gebruik soveel water uit die grond dat dit op sommige plekke probleme veroorsaak. Riviere en fonteine word nie meer gevoed nie en die natuur en die mens ly daaronder. Daar moet op hout bespaar word!

Interessant....

Suksesvolle herwinning beteken ook kleiner stortingsterreine.

In sommige lande (bv. Switserland) word huisbewoners verplig om hul huisafval te sorteer en in sakke van verskillende kleure uit te sit.

In die stad Curitiba in Brasilië kan mense gesorteerde huisafval vir gratis buskaartjies en groente inruil.

Arm mense in Afrika produseer maar ’n breukdeeltjie van die huisafval wat ryk Amerikaners weggooi.

Al wil ’n arm gesin graag herwin, is hul huis baie keer so klein dat daar nie plek is om die gesorteerde huisafval te hou nie.

AKTIWITEIT 2

OM 'N HERWINNINGSPROJEK TE LOODS/BESTUUR

[LU 1.6, 2.3]

Vir die leerders van ’n skool waar reeds ’n herwinningsprojek aan die gang is:

Vind uit hoeveel die skool gemiddeld per maand uit herwinning maak. Ontwerp ‘n aansporingsisteem waarmee hierdie opbrengs verhoog kan word.

Vir die leerders van ’n skool waar daar nie ’n herwinningsprojek is nie:

Bel ’n plek naby julle wat koerantpapier herwin en vind uit wat hulle per kilogram betaal.

Meet die massa van ’n week se koerante wat ’n gesin ontvang en bereken wat dit werd is.

Bereken hoeveel geld julle skool per jaar kan maak as net die helfte van julle gesinne hul koerante skool toe bring.

Skryf ’n brief aan die skoolhoof en vra of julle nie ook maar ’n herwinningsprojek kan begin nie. Verduidelik die voordele vir jul skool, maar ook vir die land.

Assessering

LU 1

AARDRYKSKUNDIGE ONDERSOEK

Die leerder is in staat om ondersoekvaardighede te gebruik om aardrykskundige en omgewingsbegrippe en -prosesse te ondersoek.

Dit is duidelik wanneer die leerder:

  • bronne met nuttige aardrykskundige inligting kan kies en gebruik;
  • tussen feite en menings onderskei [werk met bronne];
  • inligting kategoriseer;
  • sketskaarte en/of planne na aanleiding van veldwaarnemings en afmetings teken [werk met bronne];

1.6 moontlike oplossings vir probleme identifiseer en ondersoek [beantwoord die vraag];

  • deur projekte, bespreking, debat en diagramme, kennis en begrip van die vraagstuk toon [dra die antwoord oor].

LU 2

AARDRYKSKUNDIGE KENNIS EN BEGRIP

Die leerder is in staat om aardrykskundige en omgewingskennis en -begrip te toon.

Dit is duidelik wanneer die leerder:

2.2 die skakels tussen natuurlike hulpbronne en ekonomiese bedrywighede identifiseer;

2.3 maniere waarop die fisiese omgewing menslike bedrywighede beïnvloed en hoe menslike bedrywighede die fisiese omgewing beïnvloed, beskryf.

Questions & Answers

price elasticity of demand is the degree of responsiveness of a quantity demanded to the change in price of the commodity in question.
Gladys Reply
what is the importance of learning economics?
Thelma Reply
it helps to make the correct choice
Gladys
it helps firm to produce products that will bring more profit
Gladys
the difference between needs and wants
londiwe Reply
needs are things that we basically can't live without wants are just luxury things
Thelma
needs are things without them we can't live but want are things without we can live
KP
what is education
KP
it's a process in which we give or receiving methodical instructions
Thelma
what is mixed economy
Amex
what is a deadweight loss? how monopoly creates a deadweight loss?
Ashraf Reply
who are u?
Lamine
haha
Cleaford
scarm
nura
what it this
Cleaford
hi y'all
Dope
how does group chat help y'all 🤔
Dope
hi y'all
Dope
how does group chat help y'all 🤔
Dope
how does group chat help y'all 🤔
Dope
to learn from one another
Lamine
oh okay
Dope
😟
Creative
Yes
Lamine
what is type of economic
taiwo Reply
how to understand basics of economics
Aarif Reply
what is demand schedle
Princess Reply
When you make a Scedule of the demand you made
Rodeen
this is helpful for rbi grade b
Prema Reply
What is macroeconomics
Kauna Reply
It's one of the two branches of Economics that deal with the aggregate economy.
Mayen
it's about inflation, occupation, gdp and so on
alberto
What is differences between Microeconomics and Macroeconomic?
Bethrand
microeconomics focuses on the action of individual agents in the economy such as businesses, workers and household. while macroeconomics looks at the economy as a whole. it focuses on broad issues in the economy such as government deficit, economy growth, levels of exports and imports, and
Thelma
inflationary increase in prices
Thelma
a price floor of 24 imposed
Annie Reply
monopolistic competition
bintu Reply
yap
nura
any one there to answer my question
Richard Reply
Fixed Costs per week Variable Costs per bear Rent & Rates of Factory Hire & machines Heating & Lighting Repayment of Bank Loan K100.00 K45.00 K5.00 K50.00 Materials Foam Wages K6.00 K1.00 K1.00 Total K200.00 K8.00
Richard
one of the scarce resources that constrain our behaviour is time. each of us has only 24 hours in a day. how do you go about allocating your time in a given day among completing alternatives? once you choose a most important use of time. why do you not spend all your time to it. use the notion of op
naknak Reply
mohsina mala..Bangla app hobe na
Dipam Reply
mani Baba. First learn the spelling of Economics
Dipam Reply
Economics- The study of how people use their limited resources to tey and satisfy unlimited wants.
Kelly
hmmm
Mani
etar bangla apps hobe na?
Mohsina
in a comparison of the stages of meiosis to the stage of mitosis, which stages are unique to meiosis and which stages have the same event in botg meiosis and mitosis
Leah Reply
Got questions? Join the online conversation and get instant answers!
Jobilize.com Reply

Get the best Algebra and trigonometry course in your pocket!





Source:  OpenStax, Sosiale wetenskappe: aardrykskunde graad 5. OpenStax CNX. Sep 22, 2009 Download for free at http://cnx.org/content/col10985/1.2
Google Play and the Google Play logo are trademarks of Google Inc.

Notification Switch

Would you like to follow the 'Sosiale wetenskappe: aardrykskunde graad 5' conversation and receive update notifications?

Ask