<< Chapter < Page Chapter >> Page >

Natuurwetenskappe

Graad 4

Energie en verandering

Module 30

Vuur as bron van energie

Aktiwiteit:

Om te praat oor hoe vuur as bron van energie gebruik is/word

[lu 3.1, 3.2]

Baie jare gelede het die mens ontdek hoe om vuur te maak. Hulle het stokkies wat hulle in die veld opgetel het, lank en hard teen mekaar gevryf. As jy dit probeer, sal jy voel hoe die stokkie warm word. So het ‘n vonkie dan ontstaan wat die fyn, droë takkies en blaartjies aan die brand gesteek het. As jy ook jou hande teen mekaar vryf, voel jy die hitte. Ons noem dit wrywing.

Hoe kon vuur die mens help?

Teken ‘n paar prentjies waaraan jy kan dink. Skryf ‘n oulike byskriffie by elkeen.

Vuur word vandag nog gebruik om gesellig te verkeer en om kos gaar te maak. Dink maar hoe lekker gesels mense om ‘n kampvuur in die Krugerwildtuin of by die huis wanneer ons braaivleis maak. Sommige mense gebruik ook vuur om warm te bly. Wanneer ons kampeer, maak ons ‘n vuurtjie om onsself warm te hou.

Sommige mense in ons land het net vuur om hulself warm te hou; hulle het nie elektrisiteit in hulle huise nie.

Bespreek die prentjie hierbo na aanleiding van die volgende vrae:

  • Wat noem ons hierdie bron van energie en waar moet ‘n mens dit soek?
  • Hoekom dra ‘n vrou dit? Waar is die mans?
  • Wat kan ‘n mens alles met hierdie energiebron doen?
  • Dink jy dis veilig vir hierdie vrou om dit te soek?
  • Wat is die nadele van hierdie metode, veral vir die natuur?

Verbeel jou julle kampeer. Jy voel baie moeg aan die einde van die dag en is lus vir ‘n lekker warm koppie sop. Jy het darem sop, vuurhoutjies en ‘n potjie saamgebring. Daar is genoeg hout en klein takkies rondom die kampterrein.

Wanneer jy jou kampvuur maak, die potjie opwarm en die sop drink, vind ‘n wetenskaplike proses plaas. Toe jy die vuur aansteek om die hout te laat brand, het die chemiese energie in hitte-energie verander. Die hitte-energie het die sop laat kook. Nadat jy die sop gedrink het, het jou liggaam die chemiese energie in die sop laat verander in potensiële energie. Daarna verander jou liggaam dit weer in kinetiese energie (bewegingsenergie) wat jou liggaam tydens die kampekspedisie nuttig sal gebruik. Jou liggaam verander energie. Sommige van die chemiese energie wat jy in kos kry, word deur jou liggaam na potensiële energie en daarna in kinetiese energie verander. Sommige van die chemiese energie word na hitte-energie verander om jou warm te hou.

Vuur is gevaarlik! Pasop!

Vuur kan ook baie gevaarlik wees. ‘n Mens moet baie versigtig wees wanneer jy met vuur werk. ‘n Mens lees dikwels in die koerante, of sien op televisie, dat mense in hulle hutte verkool het. Lees die volgende koerantberig:

Drie jong kinders het die naweek in hul hut verkool, terwyl hulle ouers by die werk was. Omstanders en bure was te laat om die kindertjies te help wat onophoudelik geskreeu het. Hulle was binne vasgekeer deur die vlamme wat onmiddellik deur die res van die hut versprei het. Die sterk wind het veroorsaak dat die vuur vinnig na omliggende hutte versprei het en nog 25 hutte is afgebrand.

Die brandweermanne het die vlamme so gou as moontlik probeer blus en ontdek dat die kinders ‘n vuur in ‘n konka in die hut gemaak het. Vermoedelik het die konka omgeval toe hulle rondom die vuur gespeel het, en dit het die brand veroorsaak.

Nadat jy na die les geluister het, vul die ontbrekende woorde in die sinne in.

(Woorde: koper, nie-geleiers, goeie, rubber, geleier, hout, staal, yster, plastiek)

  1. Materiale wat hitte deurlaat, noem ons ‘n .
  2. Metale soos , en

is geleiers van hitte.

  1. Ander materiale soos ,

en sommige is swak geleiers, hulle word

genoem.

Nie-geleiers is in baie opsigte waardevolle materiale. Die handvatsels van potte en panne word hiervan gemaak, sodat ons hande nie kan brand wanneer ons kos maak nie. Brandweermanne dra ook spesiale klere wat van hierdie materiale gemaak is. Dit verhoed dat die vuur by hulle liggame uitkom.

Die meeste energie wat van vuur verkry word, is hitte-energie wat ons kry wanneer ons brandstof verbrand. Die eerste brandstof was hout, maar steenkool brand met ‘n baie warmer vlam.

Vuur is ook gebruik om was te smelt om kerse te maak en olielampe en fakkels aan te steek.

Toe vuurhoutjies ontdek is, het dit die mens se lewe nog makliker gemaak. Hoekom?

Assessering

LEERUITKOMS 3: WETENSKAP, DIE SAMELEWING EN DIE OMGEWING Die leerder is in staat om begrip van die onderlinge verband tussen wetenskap en tegnologie, die samelewing en die omgewing te toon.

Assesseringstandaard

Dit is duidelik wanneer die leerder

3.1 wetenskap en tegnologie in die konteks van geskiedenis en inheemse kennis verstaan;

  • die impak van wetenskap en tegnologie verstaan.

Memorandum

VUUR AS ‘N BRON VAN ENERGIE

Bespreek die prentjie na aanleiding van die volgende vrae:

  • Wat noem ons hierdie bron van energie en waar moet ‘n mens dit soek? Ons noem dit hout, ons soek dit in die woude en in die veld.
  • Hoekom dra ‘n vrou dit? Waar is die mans? Dit is in sommige stamme tradisioneel dat vrouens die hout gaan soek en aandra kamp toe, terwyl die mans met die beeste werk.
  • Wat kan ‘n mens alles met hierdie energiebron doen? Enige aanvaarbare antwoord.
  • Dink jy dis veilig vir hierdie vrou om dit te soek? Nee, daar kan baie gevare wees: wilde diere, slange, booswigte wat in die bosse skuil.
  • Wat is die nadele van hierdie metode, veral vir die natuur? Dit roei ons bome uit, bome word verniel as takke afgekap word.

Ontbrekende woorde

1. Materiale wat hitte deurlaat, noem ons ‘n geleier.

2. Metale, soos yster, staal en koper is goeie geleiers van hitte.

3. Ander materiale, soos rubber, hout en sommige plastiek, is swak geleiers, hulle word nie-geleiers genoem.

Nie-geleiers is waardevolle materiale. Die handvatsels van potte en panne word hiervan gemaak, sodat ons hande nie kan brand wanneer ons kos maak nie. Brandweermanne dra ook spesiale klere wat van hierdie materiale gemaak is. Dit veroorsaak dat die vuur nie by sy liggaam kan uitkom nie.

Questions & Answers

where we get a research paper on Nano chemistry....?
Maira Reply
what are the products of Nano chemistry?
Maira Reply
There are lots of products of nano chemistry... Like nano coatings.....carbon fiber.. And lots of others..
learn
Even nanotechnology is pretty much all about chemistry... Its the chemistry on quantum or atomic level
learn
Google
da
no nanotechnology is also a part of physics and maths it requires angle formulas and some pressure regarding concepts
Bhagvanji
Preparation and Applications of Nanomaterial for Drug Delivery
Hafiz Reply
revolt
da
Application of nanotechnology in medicine
what is variations in raman spectra for nanomaterials
Jyoti Reply
I only see partial conversation and what's the question here!
Crow Reply
what about nanotechnology for water purification
RAW Reply
please someone correct me if I'm wrong but I think one can use nanoparticles, specially silver nanoparticles for water treatment.
Damian
yes that's correct
Professor
I think
Professor
Nasa has use it in the 60's, copper as water purification in the moon travel.
Alexandre
nanocopper obvius
Alexandre
what is the stm
Brian Reply
is there industrial application of fullrenes. What is the method to prepare fullrene on large scale.?
Rafiq
industrial application...? mmm I think on the medical side as drug carrier, but you should go deeper on your research, I may be wrong
Damian
How we are making nano material?
LITNING Reply
what is a peer
LITNING Reply
What is meant by 'nano scale'?
LITNING Reply
What is STMs full form?
LITNING
scanning tunneling microscope
Sahil
how nano science is used for hydrophobicity
Santosh
Do u think that Graphene and Fullrene fiber can be used to make Air Plane body structure the lightest and strongest. Rafiq
Rafiq
what is differents between GO and RGO?
Mahi
what is simplest way to understand the applications of nano robots used to detect the cancer affected cell of human body.? How this robot is carried to required site of body cell.? what will be the carrier material and how can be detected that correct delivery of drug is done Rafiq
Rafiq
if virus is killing to make ARTIFICIAL DNA OF GRAPHENE FOR KILLED THE VIRUS .THIS IS OUR ASSUMPTION
Anam
analytical skills graphene is prepared to kill any type viruses .
Anam
Any one who tell me about Preparation and application of Nanomaterial for drug Delivery
Hafiz
what is Nano technology ?
Bob Reply
write examples of Nano molecule?
Bob
The nanotechnology is as new science, to scale nanometric
brayan
nanotechnology is the study, desing, synthesis, manipulation and application of materials and functional systems through control of matter at nanoscale
Damian
Is there any normative that regulates the use of silver nanoparticles?
Damian Reply
what king of growth are you checking .?
Renato
What fields keep nano created devices from performing or assimulating ? Magnetic fields ? Are do they assimilate ?
Stoney Reply
why we need to study biomolecules, molecular biology in nanotechnology?
Adin Reply
?
Kyle
yes I'm doing my masters in nanotechnology, we are being studying all these domains as well..
Adin
why?
Adin
what school?
Kyle
biomolecules are e building blocks of every organics and inorganic materials.
Joe
how did you get the value of 2000N.What calculations are needed to arrive at it
Smarajit Reply
Privacy Information Security Software Version 1.1a
Good
Got questions? Join the online conversation and get instant answers!
Jobilize.com Reply

Get the best Algebra and trigonometry course in your pocket!





Source:  OpenStax, Natuurwetenskappe graad 4. OpenStax CNX. Sep 18, 2009 Download for free at http://cnx.org/content/col11097/1.1
Google Play and the Google Play logo are trademarks of Google Inc.

Notification Switch

Would you like to follow the 'Natuurwetenskappe graad 4' conversation and receive update notifications?

Ask