<< Chapter < Page Chapter >> Page >

Natuurwetenskappe

Graad 9

Lewensprosesse: ‘n gesonde lewe

Module 11

Beweging en vervoer

Beweging: spiere en skelet

Die mens moet homself kan verplaas om sodoende homself beter geleenthede te gee.

Die voortbewegingsisteem van die mens is sy SKELET en GEWRIGTE, asook sy SPIERE wat in 'n hefboomsisteem werk. LIGAMENTE en TENDONS heg die spiere en is dus noodsaaklik in beweging.

SKELET

Struktuur Funksie
Asskelet : skedel, ruggraat en ribbekas Beskerm sensitiewe organe; spieraanhegting
Aanhangskelet : bene van skouer- en bekkengordel, asook ledemate Spieraanhegting
Ligamente Heg bene aanmekaar
Tendons Heg spiere aan bene
Gewrigte Waar bene bymekaar kom en artikuleer

Vrae: SPIERE EN SKELET

1. Wat gebeur wanneer jy jou enkel verstuit?

2. Waarom moet mens dadelik ys op 'n verstuite deel plaas?

3. Hoe weet jy of iemand 'n been gebreek het? Wat sal jy doen?

4. Wat is die verskil tussen 'n tendon en 'n ligament?

Vervoer: die bloedvatsisteem

Al jou liggaamselle benodig suurstof en voedingstowwe. Ons het reeds na die rol van die asemhalingsisteem verwys. Ons gaan egter nou konsentreer op die BLOEDVATE en die HART, asook die BLOED .

Die bloedvate bestaan uit:

  • Kapillêre – die fynste haarbloedvate wat selle omring
  • Arteries of slagare – wat bloed vanaf hart na organe vervoer
  • Vene of are – wat bloed vanaf weefsels en organe terug na hart vervoer

Die hart:

  • 'n Spierkragtige pomp wat uit vier hartkamers bestaan.
  • Kleppe beheer die bloedvloei tussen die hartkamers.
  • Die regterkant van die hart ontvang die bloed van die twee grootste are (venae cavae) en stuur dit na die longe sodat suursof ingesit en koolstofdioksied uitgehaal kan word.
  • Vanaf die longe gaan die bloed weer hart toe – dié keer die linkerkant.
  • Uit die linkerkant van die hart word bloed kragtig gepomp deur die AORTA (grootste slagaar) na die res van die liggaam .

Die hart

Bloed:

  • Dit bestaan uit BLOEDPLASMA en BLOEDLIGGAAMPIES ( rooibloed-liggaampies, bloedplaatjies en witbloedselle).
  • Bloedplasma is die vervoermedium – dis 'n strooikleurige vloeistof waarin alles dryf, soos gasse, afvalprodukte, voedingstowwe en hormone.
  • Rooibloedliggaampies word in jou beenmurg gemaak en bevat HEMOGLOBIEN - die rooi pigment wat suurstof in die bloed vervoer.
  • Witbloedselle val kieme aan en hulle word ook in die beenmurg vervaardig.
  • Bloedplaatjies help met roofvorming en bloedstolling.BLOEDLIGGAAMPIES

Rooibloedliggaampies Witbloedliggaampies

Vrae: BLOEDSISTEEM

1. Wat is leukemie?

2. Waarom doen hulle beenmurgoorplantings op leukemie-pasiënte?

3. Wat is anemie en hoekom gee hulle vir mense met dié toestand meer ysterbyvoegings?

4. Die wande van slagare het spiere in – hoekom sal dit so wees?

5. Wat is koronêre hartsiekte? Watter rol speel cholesterol hierin?

6. Hoe verskil koronêre hartsiekte van 'n hartaanval?

7. Wat is:

a) beroerte?

b) trombose?

Assessering: INTERPRETASIE

Kon jy jou kennis toepas om sodoende ander probleme te verstaan?

[LU 2.3]

Assessering

LU 2

Konstruksie van Wetenskapkennis

Die leerder ken, interpreteer en pas wetenskaplike, tegnologiese en omgewingskennis toe.

Dit is bewys as die leerder:

2.1 betekenisvolle inligting kan onthou;

2.2 inligting kan kategoriseer;

2.3 inligting kan interpreteer;

2.4 kennis kan toepas.

Memorandum

Beweging en vervoer

VRAE: SPIERE EN SKELET

1. tendon en ligamente verrek – weefselskade

2. weefselskade beperk

3. pyn; onnatuurlike vorm; beweging verlies – immobiliseer; dokter

4. ligament heg been aan been; tendon heg spier aan been

VRAE: BLOEDSISTEEM

1. bloedkanker – witbloedselle vernietig gewoonlik rbs

2. dit is waar bloedselle vervaardig word

3. bloedarmoede – yster deel van hemoglobienpigment

4. aandrywing en voortpols van bloed

5. hartslagare (koronêre arteries) verstop agv cholesterol aanpaksels

6. koronêre hartvatsiekte is die bloedvat-aantasting; hartaanval volg gewoonlik daarop agv suurstof tekort aan hartspierweefsel

7. a) bloedvaatjies op brein wat bars – breinweefselskade gewoonlik agv hoë bloeddruk

b) trombose: bloedklontvorming – aarverstoppng

Questions & Answers

Is there any normative that regulates the use of silver nanoparticles?
Damian Reply
what king of growth are you checking .?
Renato
What fields keep nano created devices from performing or assimulating ? Magnetic fields ? Are do they assimilate ?
Stoney Reply
why we need to study biomolecules, molecular biology in nanotechnology?
Adin Reply
?
Kyle
yes I'm doing my masters in nanotechnology, we are being studying all these domains as well..
Adin
why?
Adin
what school?
Kyle
biomolecules are e building blocks of every organics and inorganic materials.
Joe
anyone know any internet site where one can find nanotechnology papers?
Damian Reply
research.net
kanaga
sciencedirect big data base
Ernesto
Introduction about quantum dots in nanotechnology
Praveena Reply
what does nano mean?
Anassong Reply
nano basically means 10^(-9). nanometer is a unit to measure length.
Bharti
do you think it's worthwhile in the long term to study the effects and possibilities of nanotechnology on viral treatment?
Damian Reply
absolutely yes
Daniel
how to know photocatalytic properties of tio2 nanoparticles...what to do now
Akash Reply
it is a goid question and i want to know the answer as well
Maciej
characteristics of micro business
Abigail
for teaching engĺish at school how nano technology help us
Anassong
Do somebody tell me a best nano engineering book for beginners?
s. Reply
there is no specific books for beginners but there is book called principle of nanotechnology
NANO
what is fullerene does it is used to make bukky balls
Devang Reply
are you nano engineer ?
s.
fullerene is a bucky ball aka Carbon 60 molecule. It was name by the architect Fuller. He design the geodesic dome. it resembles a soccer ball.
Tarell
what is the actual application of fullerenes nowadays?
Damian
That is a great question Damian. best way to answer that question is to Google it. there are hundreds of applications for buck minister fullerenes, from medical to aerospace. you can also find plenty of research papers that will give you great detail on the potential applications of fullerenes.
Tarell
what is the Synthesis, properties,and applications of carbon nano chemistry
Abhijith Reply
Mostly, they use nano carbon for electronics and for materials to be strengthened.
Virgil
is Bucky paper clear?
CYNTHIA
carbon nanotubes has various application in fuel cells membrane, current research on cancer drug,and in electronics MEMS and NEMS etc
NANO
so some one know about replacing silicon atom with phosphorous in semiconductors device?
s. Reply
Yeah, it is a pain to say the least. You basically have to heat the substarte up to around 1000 degrees celcius then pass phosphene gas over top of it, which is explosive and toxic by the way, under very low pressure.
Harper
Do you know which machine is used to that process?
s.
how to fabricate graphene ink ?
SUYASH Reply
for screen printed electrodes ?
SUYASH
What is lattice structure?
s. Reply
of graphene you mean?
Ebrahim
or in general
Ebrahim
in general
s.
Graphene has a hexagonal structure
tahir
On having this app for quite a bit time, Haven't realised there's a chat room in it.
Cied
what is biological synthesis of nanoparticles
Sanket Reply
how did you get the value of 2000N.What calculations are needed to arrive at it
Smarajit Reply
Privacy Information Security Software Version 1.1a
Good
My ma het umfeseem en ha voete swel baie en sy kani uriene afslaan ni wat kan dit veroorsaak
Miggie Reply

Get the best Algebra and trigonometry course in your pocket!





Source:  OpenStax, Natuurwetenskappe graad 9. OpenStax CNX. Sep 15, 2009 Download for free at http://cnx.org/content/col11068/1.1
Google Play and the Google Play logo are trademarks of Google Inc.

Notification Switch

Would you like to follow the 'Natuurwetenskappe graad 9' conversation and receive update notifications?

Ask