<< Chapter < Page Chapter >> Page >

Natuurwetenskappe

Graad 9

Energie, kragte en masjiene

Module 18

Energie

Aktiwiteit:

Om energiebronne en verskillende vorms van energie te kan opnoem, bespreek en identifiseer

[lu 2.2; lu 2.3; lu 2.4]

Wat is energie?

  • Energie is die vermoë om werk te verrig: om dinge te laat gebeur en om verandering te maak.

Vorms van energie:

  • Energie kom in verskeie vorme voor, soos klank, warmte, lig, chemiese verbindings en elektrisiteit.
  • Sommige voorwerpe beskik oor energie omdat hulle beweeg, of bloot as gevolg van hulle posisie. So het voorwerpe kinetiese energie (beweging) of potensiële energie (posisie).
  • Energie kan nie gesien of aangeraak word nie, maar dit is oral teenwoordig: in die lug om ons, in elke stuk materie en in elkeen van ons liggaamselle. Voor die groot knal wat tot die ontstaan van die heelal gelei het, was daar slegs energie!

Bronne van energie

  • Energie in ELEKTROMAGNETIESE vorm speel ’n groot rol in tegnologiese uitvindsels soos radio’s, uitsaaitorings, mikrogolfoonde en X-straalmasjiene.
  • Skandeerders (“scanners”) is masjiene wat beelde toon van iets wat andersins onsigbaar is, toon, byvoorbeeld inwendige dele van die liggaam. Dit stuur klankgolwe in die liggaam in en wanneer hierdie golwe ’n bepaalde verandering ondergaan, toon dit ’n beeld. Hierdie beelde stel medici in staat om diagnoses te maak. Die MRI, ook bekend as die “Magnetic Resonance Image”, is van onskatbare waarde op hierdie gebied.
  • Ons kan tussen drie belangrike bronne van energie onderskei, naamlik:
  • die son
  • atoomkerne
  • die aarde se beweging en sy swaartekrag, asook die invloed van ander planete op die aarde
  • Sonligenergie onstaan deurdat atome bots en saamsmelt (kernfusie). Die energie bereik ons in die vorm van lig en warmte. Die warmte-energie laat byvoorbeeld lugstrome ontstaan wat wind meebring wat ’n belangrike bron van energie kan wees. Die warmte-energie laat ook water verdamp, wat wolkvorming en reën meebring. Reën val in hoërliggende dele en riviere ontstaan: nog ‘n belangrike bron van energie.Sonligenergie word ook in voedsel vasgelê deurdat plante fotosintetiseer. Ons kos en brandstowwe (bv. petrol) kom hiervandaan.
  • Atoomkernenergie word deur die mens ontsluit met behulp van gevorderde tegnologie deurdat atome gesplit word. Groot aanlegte, genaamd kernkragsentrales, word vir dié doel opgerig.
  • Die aarde se beweging, sy swaartekrag en die invloed van ander planete bring byvoorbeeld mee dat seestrome ontstaan en dat riviere na laerliggende dele vloei. Hierdie energie kan op verskeie maniere benut word, byvoorbeeld vir vervoer en die aandryf van masjiene soos turbines.

Probeer om die vorm van energie in elk van die volgende voorbeelde te identifiseer en verklaar telkens waar dit vandaan kom.

Voorbeeld van energie Vorm van energie Bron
  • ’n Boek lê op die punt van die tafel
  • ’n Selfoonnetwerk stuur golwe uit na jou selfoon
  • ’n Ski-springer spring van ’n sneeuhang af
  • ’n Sneltrein spoed oor die vlaktes
  • Jy verhit jou middagete in die mikrogolfoond
  • Die dokter neem x-straalplate van jou gebreekte hand
  • ’n Robot funksioneer in ’n motorvervaardigingsfabriek
  • ’n Weerligstraal en donder­slag
  • Die energie in jou middagete
  • Klank wat jou oortrom laat vibreer
  • Elektriese energie by Koe­berg
  • Lig van ‘n flitslig

[LU 2.2; LU 2.3; LU 2.4]

Aktiwiteit 2:

Om die wet van die behoud van energie aan die hand van voorbeelde van energie-omskakelings te kan toelig

[lu 2.4]

Behoud van energie

  • Die wet oor die BEHOUD VAN ENERGIE is deur Herman Helmholtz (1821 – 1894) ontwikkel.
  • Volgens hierdie wet kan ENERGIE NIE GESKEP OF VERNIETIG WORD NIE . Dit kan slegs van een vorm na ’n ander oorgeskakel word.

Sê in elk van die volgende gevalle watter energie-omskakeling ter sprake is:

  • ’n Bal rol van die bopunt van ’n heuwel af
  • ’n Stuk hout brand
  • ESKOM se steenkoolkragsentrales
  • Jy pomp jou fietswiel op
  • ’n Satelliet se sonpanele
  • ’n Seuntjie eet ’n roomys
  • ’n Flitslig wat brand
  • ’n Moderne duikboot vaar langs ons kuslyn
  • Iemand wat op ys skaats
  • ’n Waterwiel
  • ’n Pistoolskoot
  • ’n Elektriese gloeilampie wat brand

Bespreek die volgende stelling krities: ’n Stoomtrein werk met sonkrag .

Assessering van insig in energiebehoud. Kon jy

die wet van energiebehoud toelig? [LU 2.4]

Assessering

LU 2

Konstruksie van Wetenskapkennis

Die leerder ken, interpreteer en pas wetenskaplike, tegnologiese en omgewings- kennis toe.

Dit word bewys as die leerder:

2.1 betekenisvolle inligting kan oproep;

2.2 inligting kan kategoriseer;

2.3 inligting kan interpreteer;

2.4 kennis kan toepas.

Memorandum

Aktiwiteit:

Voorbeeld Vorm Bron
Boek op tafel
  • Potensieel
Kos het chemiese energie verskaf wat in kinetiese vorm (spieraksie) die boek na die tafel gelig het
Selfoonring
  • Straling
Chemies of kern: elektrisiteit
Ski-springer
  • Potensieel en kineties
Chemies (kos of elektrisiteit) het persoon na hoë punt geneem
Sneltrein
  • Kineties/meganies
Chemies of kern: elektrisiteit
Mikrogolf
  • Straling
Chemies of kern: elektrisiteit
x-straalplate
  • Straling
Chemies of kern: elektrisiteit
Fabriekrobot
  • Kineties/meganies
Chemies of kern: elektrisiteit
Weerligslag
  • Straling (warmte, lig, klank)
Chemies: elektrisiteit
Middagete
  • Potensieel, chemies
Chemies: sonlig wat vasgelê is
Klank
  • Straling
Chemies: elektrisiteit
Elektries by Koeberg
  • Chemies/elektries
Atome
Lig van flitslig
  • Straling (warmte, lig)
Chemies

Aktiwiteit

  • Bal: potensieel na kineties en klank
  • Hout: chemies/potensieel na klank, lig, hitte
  • Eskom: chemies/potensieel na elektries
  • Fietswiel: chemies/potensieel na kineties/meganies
  • Satelliet: straling na elektries
  • Roomys: chemies/potensieel na chemies/potensieel (in liggaam gestoor) na kineties
  • Flitslig: chemies/potensieel na lig en hitte
  • Duikboot: atoom/kern/chemies na elektries na kineties
  • Skaats: chemies/potensieel na kineties
  • Waterwiel: kineties na elektries
  • Pistool: chemies/potensieel na kineties, hitte en klank
  • Gloeilamp: elektries na lig en hitte
  • Ja: stoom kom vanaf steenkool, wat dooie plantmateriaal is wat deur fotosintese met behulp van sonlig (stralingsenergie) gevorm is

Questions & Answers

what are the products of Nano chemistry?
Maira Reply
There are lots of products of nano chemistry... Like nano coatings.....carbon fiber.. And lots of others..
learn
Even nanotechnology is pretty much all about chemistry... Its the chemistry on quantum or atomic level
learn
Preparation and Applications of Nanomaterial for Drug Delivery
Hafiz Reply
Application of nanotechnology in medicine
what is variations in raman spectra for nanomaterials
Jyoti Reply
I only see partial conversation and what's the question here!
Crow Reply
what about nanotechnology for water purification
RAW Reply
please someone correct me if I'm wrong but I think one can use nanoparticles, specially silver nanoparticles for water treatment.
Damian
yes that's correct
Professor
I think
Professor
what is the stm
Brian Reply
is there industrial application of fullrenes. What is the method to prepare fullrene on large scale.?
Rafiq
industrial application...? mmm I think on the medical side as drug carrier, but you should go deeper on your research, I may be wrong
Damian
How we are making nano material?
LITNING Reply
what is a peer
LITNING Reply
What is meant by 'nano scale'?
LITNING Reply
What is STMs full form?
LITNING
scanning tunneling microscope
Sahil
how nano science is used for hydrophobicity
Santosh
Do u think that Graphene and Fullrene fiber can be used to make Air Plane body structure the lightest and strongest. Rafiq
Rafiq
what is differents between GO and RGO?
Mahi
what is simplest way to understand the applications of nano robots used to detect the cancer affected cell of human body.? How this robot is carried to required site of body cell.? what will be the carrier material and how can be detected that correct delivery of drug is done Rafiq
Rafiq
if virus is killing to make ARTIFICIAL DNA OF GRAPHENE FOR KILLED THE VIRUS .THIS IS OUR ASSUMPTION
Anam
analytical skills graphene is prepared to kill any type viruses .
Anam
Any one who tell me about Preparation and application of Nanomaterial for drug Delivery
Hafiz
what is Nano technology ?
Bob Reply
write examples of Nano molecule?
Bob
The nanotechnology is as new science, to scale nanometric
brayan
nanotechnology is the study, desing, synthesis, manipulation and application of materials and functional systems through control of matter at nanoscale
Damian
Is there any normative that regulates the use of silver nanoparticles?
Damian Reply
what king of growth are you checking .?
Renato
What fields keep nano created devices from performing or assimulating ? Magnetic fields ? Are do they assimilate ?
Stoney Reply
why we need to study biomolecules, molecular biology in nanotechnology?
Adin Reply
?
Kyle
yes I'm doing my masters in nanotechnology, we are being studying all these domains as well..
Adin
why?
Adin
what school?
Kyle
biomolecules are e building blocks of every organics and inorganic materials.
Joe
anyone know any internet site where one can find nanotechnology papers?
Damian Reply
research.net
kanaga
sciencedirect big data base
Ernesto
My ma het umfeseem en ha voete swel baie en sy kani uriene afslaan ni wat kan dit veroorsaak
Miggie Reply

Get the best Algebra and trigonometry course in your pocket!





Source:  OpenStax, Natuurwetenskappe graad 9. OpenStax CNX. Sep 15, 2009 Download for free at http://cnx.org/content/col11068/1.1
Google Play and the Google Play logo are trademarks of Google Inc.

Notification Switch

Would you like to follow the 'Natuurwetenskappe graad 9' conversation and receive update notifications?

Ask